ekibimiz-s

Yargı Reformu Strateji Belgesinin İlk Paketi Resmi Gazete Yayımlanarak Yürürlüğe Girdi

Yargı Reformu Strateji Belgesi’nin ilk paketi 24/10/2019 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu paket kapsamında; Avukatlık Kanunu, Noterlik Kanunu, Yükseköğretim Kanunu, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri Ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun, İdari Yargılama Usulü Kanunu, Hakimler ve Savcılar Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Aile Mahkemelerinin Kuruluş,  Görev ve Yargılama Usullerine Dair  Kanun, Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, Çocuk Koruma Kanunu, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu ve İn­ter­net Or­tamın­da Ya­pı­lan Yayın­la­rın Dü­zen­len­me­si ve Bu Ya­yın­lar Yo­luy­la İş­le­nen Suçlar­la Mü­ca­de­le Edil­me­si Hakkın­da Ka­nun’da düzenlemeler yapılmıştır.

 

  1. HUKUK MESLEKLERİNE GİRİŞ SINAVI

Avukatlık Kanunu’nun Staj kısmındaki “Aranacak Şartlar” başlıklı 16. Maddesine yapılan eklemeyle birlikte artık Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olanlar staj yapmaya hak kazanacak ve avukatlık mesleğini icra edebilecektir. Keza, Noterlik Kanunu’na yapılan ekleme ile de aynı şart öngörülerek, sınavda başarılı olanlar noterlik başvurusunda bulunulabilecektir. Bu düzenleme ilgili yükseköğretim kurumlarında bu şartın yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptıranlar hakkında uygulanacaktır.

Baro levhasına yazılı olan ve en az on beş yıl kıdemi bulunan avukatlara, haklarında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması kaydıyla hususi damgalı pasaport verilebilecektir.

 

  1. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNUNDA HÜKÜM BULUNMAYAN HALLERDE UYGULANACAK KANUN

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda hüküm bulunmayan hallerde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı işlemlere “ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrası” eklenmiştir.

 

 

  • DÜŞÜNCE AÇIKLAMALARININ SUÇ OLUŞTURMAMASI

Terörle Mücadele Kanunu’nun 7. Maddesininin 2. Fıkrasına eklenen cümle uyarınca “haber sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”

 

  1. TUTUKLULUK SÜRESİ

İlgili düzenlemeyle birlikte soruşturma evresinde geçen tutukluluk süresine sınırlama getirilmiştir. Buna göre, soruşturma evresinde tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler bakımından altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından ise bir yılı geçemeyecektir.

Ancak, Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından bu süre en çok bir yıl altı ay olup, gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilecektir.

 

  1. KAMU DAVASININ AÇILMASININ ERTELENMESİ

Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, Cumhuriyet savcısı, üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına rağmen, kamu davasının açılmasının beş yıl süre ile ertelenmesine karar verebilecektir. Yeni düzenlemeyle birlikte artık bu karara karşı suçtan zarar görene ek olarak şüpheli de itiraz edebilecektir.

Bu madde hükümleri; suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar ile asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar, ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar hakkında ise uygulanmayacaktır.

 

  1. İDDİANAMENİN İADESİ, SERİ MUHAKEME USULÜ VE BASİT YARGILAMA USULÜ

Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen ve soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen iddianamelerin iadesine karar verilecektir.

Bu kapsamda Ceza Muhakemeleri Kanunu’na yeni muhakeme usulleri olarak Seri Muhakeme Usulü ve Basit Yargılama Usulü’nün eklendiği görülmektedir.

  • SERİ MUHAKEME USULÜ, kanunun ilgili maddesinde belirtilen suçlarla ilgili olarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde Cumhuriyet savcısı tarafından bu usulün şüpheliye teklif edilmesi ve şüphelinin müdafii huzurunda teklifi kabul etmesi halinde uygulanacaktır. Bunun için de Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep edecektir. Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinledikten sonra şartların gerçekleştiği ve eylemin seri muhakeme usulü kapsamında olduğu kanaatine varırsa talepte belirlenen yaptırım doğrultusunda hüküm kuracak; aksi takdirde talebi reddedecek ve soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına gönderecektir. Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli ise, bu usulden vazgeçmiş sayılacaktır. Cumhuriyet savcısının talebi doğrultusunda mahkemece kurulan hükme itiraz edilebilecektir.

 

  • BASİT YARGILAMA USULÜNÜN, asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda uygulanmasına karar verilebilecektir. Uygulanmasına karar verildiği takdirde de iddianame sanık, mağdur ve şikayetçiye tebliğ edilerek beyan ve savunmalarını sunmaları için on beş gün süre verilecek, bu sürenin sonunda duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın CMK m.223’te verilen kararlardan birine hükmedilebilecek ve verilen kararlara karşı itiraz İtiraz üzerine verilen kararlara karşı ise kanun yoluna başvuru öngörülmüştür.

Seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulüne ilişkin hükümler 01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanacak olup, 01/01/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmayacaktır.

 

  • UZLAŞTIRMA

İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (TCK m.117/f.1 ve TCK m.119/f.1,c), güveni kötüye kullanma (TCK m.155) ve suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (TCK m.165) suçları uzlaştırma kapsamına alınmıştır. Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmayacaktır.

 

  • CEZA MUHAKEMESİNDE İSTİNAF VE TEMYİZ KANUN YOLLARI

 

  • maddenin 1. Fıkrasına eklenen c ve f bentleri uyarınca, başka bir araştırmaya ihtiyaç duyulmadan cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsî sebeplere ya da şahsî cezasızlık sebeplerine bağlı olarak daha az ceza verilmesini veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesini gerektiren hâllerde, hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,

 

Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması hâlinde hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilecektir.

 

  • Ceza Muhakemesi’nin 286. Maddesinin 2. Fıkrasında belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa dahi, Türk Ceza Kanununda yer alan Hakaret (TCK m.125/3), Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit (TCK m.213), Suç işlemeye tahrik (TCK m.214), Suçu ve suçluyu övme (TCK m.215), Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (TCK m.216), Kanunlara uymamaya tahrik (TCK m.217), Cumhurbaşkanına hakaret (TCK m. 299), Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (TCK m.300), Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (TCK m.301), Silâhlı örgüt (TCK m.314), Halkı askerlikten soğutma (TCK m.318), suçları ile Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar. ve Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alan suçlar temyiz edilebilir.

 

CMK m.286/f.3’te yapılan bu düzenleme, 24/10/2019 tarihinden itibaren on beş gün içinde talep edilmek koşuluyla aynı suçlarla ilgili olarak bölge adliye mahkemelerince verilmiş kesin nitelikteki kararlar hakkında da uygulanacaktır. Bunun uygulanması halinde, cezası infaz edilmekte olan hükümlülerin, CMK m.100 uyarınca tutukluluğunun devam edip etmeyeceği hususu, hükmü veren ilk derece mahkemesince değerlendirilecektir.

 

  • Birlikte işlenmiş olup da CMK m. 280/f.1,2 uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay tarafından verilmiş olan sanık lehine kararların, istemde bulunmamış olan diğer sanıklar hakkında da uygulanma olanağının bulunduğu hallerde, hükmü veren ilk derece mahkemesinden infazın ertelenmesine veya durdurulmasına ilişkin karar verilmesi istenebilecek ve duruşma açılmaksızın karar verilebilecektir.Verilen karara karşı ise itiraz yolu öngörülmüştür.

 

  1. ERİŞİMİN ENGELLENMESİ

5651 Sayılı İn­ter­net Or­tamın­da Ya­pı­lan Yayın­la­rın Dü­zen­len­me­si ve Bu Ya­yın­lar Yo­luy­la İş­le­nen Suçlar­la Mü­ca­de­le Edil­me­si Hakkın­da Ka­nun’un 8. Maddesinde yapılan düzenlemeyle birlikte ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkralar kapsamında verilecek olan erişimin engellenmesi kararları, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilecektir. Ancak, teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda, internet sitesinin tümüne yönelik olarak erişimin engellenmesi kararı verilebilecektir.